• 1

    Kaç yaşında menopoza gireceğim?

    Kadınlar sıklıkla 45-55 yaşları arasında menopoza girerler. Ülkemizde ortalama menopoz yaşı 48’dir. Bir kadının kaç yaşında menopoza gireceğinin belirlenmesi mümkün değildir ancak menopoz yaşının belirlenmesinde en önemli etken genetik özelliklerdir. Bu nedenle kadınlar ailelerindeki birinci derece akrabalarının menopoz yaşına yakın bir dönemde olasılıkla menopoza gireceklerdir. Menopoz 40 yaşından önce ortaya çıkarsa buna “erken menopoz” veya “yumurtalık yetersizliği” denir.
  • 2

    Menopozun belirtileri var mı? Menopoza gireceğimi nereden bilebilirim?

    Kadınlar menopoza aniden girmezler. Menopoz öncesinde genellikle adet düzensizlikleri başlar ve birçok kadın bu dönemde menopoza gireceği endişesini taşır. 40’lı yaşlarda ortaya çıkan adet düzensizlikleri varlığında eğer;
    • Adetleriniz önce sıklaşır, ardından araları açılırsa (örn. ayda bir değil de, 5-6 haftada bir olursa),
    • Bir veya birkaç adet süresi kadar gecikme olursa,
    • Adet süresi ve miktarı eskisine oranla kısalmış veya azalmış ise,
    • Sıcak basmaları gibi menopoz ile ilişkili şikayetler ortaya çıkarsa menopoza giriyor olabilirsiniz
    Birçok kadın herhangi bir nedenle rahmi alındığında adet göremedikleri için menopoza girdiğini düşünmektedir. Ancak rahim ile birlikte yumurtalıklar alınmamış ise, yumurtalık faaliyetleri devam ettiği sürece adet görmese bile menopoza girmiş olmaz. Ayrıca herhangi bir nedene bağlı olarak yumurtalıkları alınan kadınlarda, normal menopoz yaşından önce bile olsa menopozla ilişkili belirti ve şikayetler ortaya çıkacaktır, ki bu duruma “cerrahi menopoz” adı verilir.
  • 3

    Menopoza ait şikayetler nelerdir?

    Bazı kadınlarda menopoza girdikten sonra herhangi bir şikayet ortaya çıkmasa da birçok kadında aşağıda sıralanan şikayetlerden bir veya birkaçı bulunabilir:
    • Sıcak basması
    • Gece terlemesi
    • Uyku problemleri
    • Vajinada kuruluk
    • Depresyon
    • Unutkanlık veya konsantrasyon güçlüğü
    Sıcak basması menopozun en rahatsız edici şikayetlerinden biridir ve menopozdaki kadınların %60-80’inde gözlenir. Sıklığı kadından kadına değişmekle birlikte, gün içinde veya geceleri bir veya birkaç kez göğüs seviyesinden başlayarak yüze doğru yayılan kızarıklık ve sıcaklık hissi şeklinde kendini gösterir. Beraberinde çarpıntı ve panik hissi gözlenebilir. Eğer bu durum geceleri ortaya çıkarsa “gece terlemesi” olarak adlandırılır ve bu da uyku problemlerine neden olabilmektedir. Menopozdaki kadınlar uykuya dalma veya uzun süre uyumakta sorun yaşarlar. Bu da gün içinde yorgunluk, konsantrasyon güçlüğü ve unutkanlık nedeni olabilir. Ayrıca menopozda depresif belirtiler olarak tanımlayabileceğimiz üzüntü hali, herhangi bir şeye karşı ilgi kaybı ve çok az ya da çok fazla uyuma durumu izlenebilir. Vajinada kuruluk cinsel ilişki sırasında ağrı ve yanma nedeni olabilir.
  • 4

    Menopoz şikayetleri nasıl tedavi edilir?

    Menopoz kadın hayatının doğal süreçlerinden biridir ve menopozdaki tüm kadınların tedavi almasına gerek yoktur. Hafif şikayetler genellikle tedavi ihtiyacı göstermez ve bazı önlemler ile halledilebilir. Ancak yoğun ve rahatsız edici şikayetlerin varlığında menopoz için çeşitli tedavi seçenekleri kullanılabilir.
    Menopoz tedavileri başlıca 3 şekilde uygulanmaktadır:
    • Hormon tedavisi: Menopozda eksik olan ve şikayetlere neden olan hormon yumurtalıklardan salgılanan östrojendir. Bu nedenle “östrojen” hormonu ile yapılacak tedaviler en etkin tedaviler olarak bilinir. Ancak östrojen tedavisi potansiyel yan etkileri nedeniyle bazı kadınlarda kullanılamaz veya bazen kadınlar östrojen kullanmak konusunda tereddüt edebilir.  60 yaş öncesinde hormon tedavisi almak genel olarak güvenli kabul edilse de, meme kanseri, kalp krizi, damar içi pıhtılaşma veya inme gibi sorunlara neden olabilmektedir. Rahmi alınan kadınlarda tek başına östrojen hormonu ile tedavi yapılabilirken, rahmi olan menopozdaki kadınlara,hastayı rahim kanserinden korumak için, östrojenle birlikte “progesteron” hormonu da verilmektedir. Östrojen hormonu hastalara hap, vücuda yapıştırılarak kullanılan bantlar, vajina içine yerleştirilen halkalar veya vücuda sürülen krem ya da jel şeklinde verilebilir. Ancak en sık hormon tedavisi ağızdan alınan haplar ile gerçekleştirilir. Menopoza ilk geçiş yıllarında (40’lı yaşlarda) düşük doz hormon içeren doğum kontrol hapları da menopoz şikayetlerinin tedavisinde kullanılabilir. Bu haplar ayrıca gebelik istemeyen kadınlarda korunmayı da sağlarlar. Ancak doğum kontrol hapları menopozdaki hormon tedavisine oranla çok daha yüksek düzeyde hormon içerdiklerinden, menopoz sonrası hormon tedavisi uygun değildir. Vücuda yapıştırılan bantlar günümüzde pek çok hekim ve hasta tarafından tercih edilmektedir. Bu bantların haplara göre en önemli avantajı daha az oranda damar içi pıhtılaşmaya neden olmalarıdır. Ayrıca şeker ve yüksek tansiyon hastaları ile kan yağlarından birisi olan “trigliserit” düzeyi yüksek olan kadınlarda bantların kullanılması daha avantajlıdır. Hormon bantlarının en önemli dezavantajı ise yapıştırılan yerde meydana gelebilecek alerjik reaksiyonlardır. Vajinada kuruluk yaşayan kadınlarda, sadece vajina içine uygulanan östrojen krem veya fitilleri şikayetlerin azalmasını sağlar. Sadece vajina içine hormon tatbik etmek, diğer organ ve dokuların östrojenden daha az etkilenmesine neden olmaktadır. Bu nedenle, vajina içine östrojen hormonu tatbik edilmesi vajinada kuruluğu önlerken, sıcak basmalarına karşı etkisizdir.

  • 5

    Menopozda hormon kullanılmasının yan etkileri veya zararları nelerdir?

    Menopozda şikayetlerin azaltılması veya tedavisi için kullanılan hormon tedavilerinin ne yazık ki bazı olumsuz etkileri bulunmaktadır. Her ne kadar günümüzde verilen hormon düzeyleri oldukça düşük olsa da yine de tamamen risk olmadığı söylenemez.
    Menopozda hormon tedavisinde iki hormon birlikte kullanılır: östrojen ve progesteron. Progesteron, genel olarak östrojen hormonunun sağlık üzerine olumlu etkilerini baskılamaktadır.
    Peki o zaman doktorlar neden sadece östrojen değil de, östrojenin etkilerini önleyen progesteronu da beraberinde uygulamaktadır? Östrojen hastalara tek başına verilirse, rahim içindeki hücreleri sürekli olarak uyararak rahim kanseri gelişmesine neden olabilir. 
    İşte östrojenin bu etkisi de progesteron hormonu ile baskılanır ve rahim kanseri gelişmesi engellenir. Ancak rahmi alınan menopozdaki kadınlarda rahim kanseri riski bulunmadığından tek başına östrojen tedavisi verilebilir.
    Menopozda hormon tedavisinin olumlu etkileri:
    • Sıcak basmalarını önler
    • Uyku problemlerini düzeltir
    • Kemik erimesini ve buna bağlı kemik kırılmalarını önler
    • Vajinada ortaya çıkan kuruluğu giderir
    • Depresyonu ve olumsuz duygu durumunu iyileştirir
    • Kalın barsak kanserine karşı koruyucudur
    Menopozda hormon tedavisinin olumsuz etkileri:
    • Damar içi pıhtılaşmayı artırarak, akciğerlere pıhtı atılmasını artırır
    • Kalp krizi riskini artırır (ancak sadece östrojen hormonu kullanan kadınlarda kalp krizi riski artmamaktadır). Kalp krizi riski menopoza girdikten sonraki 10 yıl içinde hormon tedavisi başlanmış, 60 yaş altındaki kadınlarda son derece düşüktür.
    • Meme kanseri riskini artırır (ancak sadece östrojen hormonu kullanan kadınlarda meme kanseri riski artmamaktadır)
    • İnme ve felç geçirme riski artar
  • 6

    Kimler menopoz döneminde hormon tedavisi almamalıdır?

    Menopoz döneminde aşağıda sıralanan hastalıkları olan kadınlar için hormon tedavisi uygun değildir:
    • Meme kanseri öyküsü
    • Kalp damarlarında tıkanıklık
    • Damar içi pıhtılaşma hastalığı bulunan veya geçmişte pıhtı problemi
    • Demans (bunama) öyküsü
    Hormon dışı tedaviler: Hormon kullanmak istemeyen veya hormon kullanılmasının sakıncalı olduğu menopoz hastalarında hormon dışı tedaviler verilebilir. Bu tedavilerin en sık kullanım nedeni sıcak basmalarını engellemektir. Hormon dışı tedaviler arasında:
    • Bitkisel ürünler: Soya fasulyesi, nohut, mercimek ve keten tohumu östrojen hormonu benzeri “fitoöstrojen” adı verilen bir madde içerirler ve menopozdaki kadınlarda ateş basmalarına karşı etkili olduğu yaygın bir inanıştır. Ancak fitoöstrojen içeren bitkisel ürünlerin sıcak basmalarına karşı etkinliği kesin olarak kanıtlanabilmiş değildir. Bununla birlikte meme kanseri öyküsü olan kadınların fitoöstrojenlerden uzak durması önerilir. Ayrıca, aktarlarda satılan ve menopoz için “mucize” olarak ifade edilen pek çok ürünün içeriği tam olarak bilinmemektedir ve sağlığınız için tehdit oluşturabilir. Bu nedenle “doğal ilaçlar” kullanmayı planlıyorsanız, bunu mutlaka doktorunuza danışmalısınız.
    • İlaçlar: “Antidepresan” olarak bilinen ve depresyon hastalarında kullanılan ilaçlar ile bazı nöbet engelleyici ilaçlar  sıcak basmalarını önleyerek (depresyon veya nöbetleriniz olmasa da) fayda sağlayabilir. o   Antidepresanlar: Paroksetin, venlafaksin, citalopram ve escitalopram etken maddelerini içeren ilaçlar sıcak basmalarında faydalı olabilir. o   Nöbet önleyiciler: Gabapentin etken maddesini içeren ilaçlar sıcak basmalarına karşı etkili olabilir.
     Kemik erimesi için tedavi: Menopoz döneminden sonra, kadınlarda yumurtalıklar tarafından üretilen östrojen hormonundaki azalmaya bağlı olarak kemik yoğunluğu azalır ve kemik erimesi ortaya çıkabilir. Kemik erimesi olup olmadığı özel bir film ile anlaşılabilmektedir. Kemik erimesi için de en etkili tedavi östrojen kullanmaktır ancak olası yan etkiler bazı kadınlarda östrojen kullanılmasını engelleyebilir. Böyle bir durumda kalsiyum ve vitamin D içeren ilaçlar almak ve egzersiz yapmak sizi kemik erimesine karşı koruyacaktır. Ayrıca, sigara içiyorsanız sigarayı bırakmak kemik erimesini azaltır ve kemikleri kuvvetlendirir. Kemik erimesi varlığında ise kemiği kuvvetlendirecek ilaç veya vitaminler doktorunuz tarafından reçete edilebilir.  
    • Kemikler için kalsiyum:Kalsiyum için özellikle süt ve süt ürünlerini (peynir, yoğurt, ayran vb.), yeşil sebze ve meyveleri tüketmek ve D vitamini için de bol güneş ışığı almak doğal yolla destek sağlayacaktır. Menopoza geçiş döneminde günde en az 1000 mg, menopoz sonrası dönemde ise en az 1200 mg kalsiyum almalısınız. Ancak olası yan etkiler nedeniyle, günde 2000 mg’ın üzerinde kalsiyum almaktan kaçınmalısınız. Süt ve süt ürünlerinin her bir porsiyonu aşağı yukarı 300 mg kalsiyum içerir (örn. 1 bardak süt, 1 kase yoğurt veya 30 g kaşar peyniri). Günlük almanız gereken kalsiyum miktarını kabaca bu şekilde belirleyebilirsiniz. Kalsiyum tabletleri gıdalar ile yeterince kalsiyum alamayan kadınlar için uygundur. Eğer günde 500 mg üzerinde kalsiyum tablet şeklinde alınıyorsa, günlük doz tek seferde değil, sabah ve akşam olmak üzere iki seferde alınmalıdır. 
    • Kemikler için D vitamini: 70 yaşından sonra erkeklerin ve menopozdaki kadınların günde 800 ünite D vitamini alması önerilir. Bu doz yeterli kalsiyum alan bireylerde kemik kaybını azaltır ve kemik kırıklarını önler. Menopoza geçiş dönemindeki kadınlar için (40’lı yaşlar) günlük olarak alınması gereken D vitamini miktarı kesin olarak belirlenmiş olmasa da 600 ünite D vitamini genellikle yeterli olmaktadır. o   Süt aynı zamanda D vitamini için doğal bir kaynaktır ve 1 bardak süt içinde yaklaşık 100 ünite D vitamini bulunur. Diğer bir gıda kaynağı da balıktır. Somon balığının bir porsiyonunda günlük ihtiyacı karşılayacak kadar D vitamini bulunmaktadır.
  • 7

    Kemik erimesi için kullanılabilecek tedaviler nelerdir?

    Kemik erimesi için tedavi sadece ciddi kemik erimesi (osteoporoz) ve kırık riski olan kadınlar için uygundur. Birçok doktor menopoz döneminden sonra (erkeklerde 50 yaşından sonra) kemik yoğunluğu ciddi olarak azalmış (T değeri -2.5’in altında) veya omurga ya da kalça kırığı olan hastalar için önermektedir.
    Kemik yoğunluğu orta düzeyde (osteopeni) olan hastalar için (T değeri -1 ile -2.5 arasındadır) 10 yıllık kırık riski %3-20’nin üzerinde ise ilaç tedavisi önerilir. Ancak kişisel farklılıklar söz konusu olabileceği için ilaç tedavisi konusunda son kararı doktorunuz verecektir.
    Önümüzdeki 10 yıl içinde gerçek kırık riskini hesaplamak isterseniz Dünya Sağlık Örgütü’nün aşağıdaki web sayfasına girerek öğrenebilirsiniz: www.shef.ac.uk/FRAX/tool.aspx?lang=tu
    [Önemli Not: Bu sayfada sağ üst köşede Türk bayrağını görmüyorsanız, hesap aracı sekmesinden önce “Avrupa” ardından “Türkiye’yi” seçiniz]. Menopoza giriş döneminde kemik yoğunluğu azalmış olsa bile kırık riski çok düşük olduğundan, menopoz öncesi dönemde genellikle ilaç tedavisine ihtiyaç yoktur.
  • 8

    Erken menopoz nedir?

    Menopoz 40 yaşından önce ortaya çıkarsa buna “erken menopoz” veya “yumurtalık yetersizliği” denir. Ancak normal menopozdan farklı olarak erken menopozda hastalar bazen adet görebilir veya nadiren yumurta atılımı gerçekleşebilir.
    Erken menopoz, özellikle çocuğu olmayan veya çocuk sahibi olmak isteyen hastalar açısından duygusal olarak oldukça yıkıcı olabilir. Eğer böyle bir durum söz konusu ise, öncelikle duygusal olarak iyi hissedinceye kadar kendinize zaman ayırın; ardından yapılabilecekler konusunda destek isteyebilirsiniz.
    Erken menopoz bir anda hayatınızda köklü değişikliklere neden olabilir. Ayrıca eşiniz veya partneriniz de, sizinle birlikte bu yeni dönemde en çok etkilenenler arasında olacaktır.
  • 9

    Erken menopozun nedenleri nelerdir?

    Birçok hastada erken menopozun nedeni belli değildir. Bazen genetik hastalıklara, yumurtalıklara yapılan ameliyatlara, nadiren zehirli bazı maddelere veya bağışıklık sistemini ilgilendiren hastalıklara bağlı olarak gelişebilir ancak birçok hastada sebep belli değildir. Erken menopozun genetik kaynaklı nedenleri arasında anormal kromozom yapısına sahip bazı hastalıklar sayılabilir:
    • Turner sendromu: Bu bireylerde cinsiyet kromozomlarından biri eksiktir ve kromozom yapısı 45,X şeklindedir.
    • Frajil X sendromu:Genetik yapıdaki hatalar bazı bireylerde zeka geriliğine neden olurken, bazı bireylerde de erken menopoza sebep olmaktadır.
    • Diğer genetik nedenler: Normalde Y kromozomu sadece erkeklerde varken, nadiren kadınlarda da bir parçası bulunabilir. Çok nadir gözlenen bu durumda erken menopoz gelişebilmektedir.

    Yumurtalıklara yapılan ameliyatlar erken menopoz nedeni olabilir. Özellikle çikolata kisti nedeniyle yapılan ameliyatlar yumurtalıktaki yumurta hücrelerinin kaybına neden olarak erken menopoza neden olabilir. Eğer her iki yumurtalıkta da çikolata kisti varsa, ameliyat ile hücre kaybı daha fazla olacağından erken menopoz ihtimali daha yüksektir. 
    Yumurtalıklar kanser tedavisinde kullanılan kemoterapi ilaçlarına ve radyasyona son derece duyarlıdırlar. Kanser nedeniyle radyasyon veya kemoterapi gören kadınlarda erken menopoz görülme ihtimali artmıştır.
    Bağışıklık sisteminin asli görevi vücudu enfeksiyon, kanser ve benzeri diğer zararlı etkilerden korumaktır. Ancak bazen bağışıklık sistemi, vücudun normal, sağlıklı hücrelerini de düşman olarak tanımlayabilir ve onları da yok edebilir. Eğer bağışıklık sistemi yumurtalıklardaki yumurta hücrelerine karşı böyle bir savaş başlatmış ise bu durum erken menopoza neden olabilir. Özellikle tiroid ve böbrek üstü bezini ilgilendiren bazı bağışıklık sistemi hastalıkları erken menopozla birlikte hayatı tehdit eden sağlık problemlerine neden olabilir.
  • 10

    Erken menopoz tanısı nasıl konur?

    40 yaşından önce adet düzensizliği veya 3 ayı aşan adet gecikmeniz varsa erken menopoz açısından kontrol olmalısınız. Çocuk sahibi olmayı düşünmüyor olsanız dahi erken menopoza bağlı gelişebilecek sağlık sorunları nedeniyle tedavi olmanız gerekebilir. 
    Menopoz tanısında olduğu gibi erken menopozda da yumurtalıkların çalışıp çalışmadığını değerlendirmek için kanda FSH ve östrojen hormon seviyeleri ölçülür. FSH değerinin yükselmesi ve östrojen seviyesinin azalması menopoz döneminin başladığını gösteren bulgular arasındadır.
    Erken menopoz tanısı kesinleştikten sonra genellikle neden yönelik testler yapılır. Bu nedenle çeşitli kan testleri, genetik incelemeler ve bağışıklık sistemine ait bazı değerlendirmeler yapılabilir.

VIDEO

MENOPOZ Konu MENOPOZ Tarih 01/24/2016

DİĞER VİDEOLAR

GERİ
İLERİ