GEBELİĞE HAZIRLIK VE PLANLAMA

Gebe kalmadan önce doktora görünmeme gerek var mı?
Evet. Gebelik planlayan her çiftin, gebe kalmadan önce doktora başvurması ve özellikle anne adayının, gebeliğin sağlıklı bir şekilde geçmesini engelleyebilecek durumlara karşı genel bir kontrolden geçmesi önerilir.

Gebelik öncesi danışmanlıkta doktorum bana hangi tavsiyelerde bulunabilir?

  • İlaçlar – Sürekli veya arada bir kullandığınız ilaç veya ilaçlarınız varsa bunların bebeğinize olası etkilerini doktorunuza sorun. Bazı ilaçların gebeliğin başından itibaren kullanılması mümkün olsa da, birçok ilacın gebeliğin erken dönemlerinde (ilk 10 hafta) kullanılması sakıncalı olabilir. Ayrıca bitkisel ürünler/ilaçlar kullanıyorsanız bunları da doktorunuz ile paylaşmalısınız. Bitkisel ürün ve gıdalar sağlıklı görünebilir ancak genel kanının aksine birçok bitkisel ürün veya ilacın anne ve bebek sağlığı üzerine olumlu etkisi yoktur.
    Ayrıca bazı ilaçların tamamen vücuttan atılması uzun zaman alabilmektedir. Bu nedenle gebe kalmadan önce bu gibi ilaçlar hakkında fikir sahibi olmanız ve gebeliği buna göre planlamanız önerilmektedir.

    Uzun süredir kullanmak durumunda olduğunuz bir ilaç varsa, bazı durumlarda doktorunuz bu ilacı bebek için daha güvenli bir ilaçla değiştirmek isteyebilir. Bazı ilaçların bir anda kesilmesi anne adayının sağlığını olumsuz etkileyebileceğinden, dozun azaltılarak kesilmesi daha uygundur. Ayrıca gebelikte ortaya çıkan hormonal değişiklikler kullanılan bazı ilaçların dozlarının ayarlanmasını gerektirebilir. Bu durum özellikle sara hastalığında nöbetleri kontrol etmek için alınan ilaçlar, tansiyon ilaçları, lupus veya romatoid artrit hastalarının kullandığı ilaçlar için geçerlidir.

  • Aşılar – Bazı enfeksiyonların gebelik döneminde geçirilmesi bebeğe zarar verebilmektedir. Bu nedenle eğer anne adayı bu hastalıkları çocukluk döneminde geçirmemiş ve eksik aşıları varsa tamamlaması ve bunu gebe kalmadan 1 ay önce yapması gerekmektedir. Gebelik döneminde yapılabilecek aşıları olduğu gibi (örn. tetanos, difteri, boğmaca ve grip aşısı), gebelikte kesinlikle yapılmaması gereken aşılar da vardır (örn. kızamık, kızamıkçık, kabakulak, su çiçeği ve HPV).
    Gebelikte hepatit A, hepatit B, poliomyelit ve pnömokok aşılarının yapılması ise sadece belirli şartlar altında uygun olabilir. Eğer bu aşılara ihtiyacınız varsa bu durumu doktorunuz ile görüşmelisiniz.
  • Folik asit ve multivitamin – Gebe kalmadan önce günlük 400 mikrogram folik asit içeren multivitamin kullanılması bebekte ortaya çıkabilecek bazı doğumsal anormallikleri önleyebilir. Folik asidi gebe kalmadan 1 ay önce başlamanız daha uygundur, çünkü gebelik haberi aldığınızda bebeğiniz çoktan vücudundaki pek çok organ veya yapıyı oluşturmuş durumdadır. Her ne kadar vitaminlerin gebelik öncesinde başlanması ve tüm gebelik boyunca kullanılması önerilen bir uygulama olsa da, vitaminlerin özellikle A vitamininin fazla miktarda alınması bebeğiniz açısından sakıncalıdır.
  • Gıdalar – Bazı yiyeceklerin hemen gebelik öncesinde veya gebelikte tüketilmesi bebeğiniz açısından sakıncalı olabilir. Özellikle gebelikte çiğ et ve süt ürünlerinin tüketilmemesi önerilir. Ayrıca büyük boyutlu balıkların (örn. köpek balığı, büyük orkinos, kılıç balığı vb.) eti yüksek miktarda cıva içerdiği için tüketilmemelidir. Günde 1-2 fincandan daha fazla kahve içmemeye özen gösterilmelidir. Çay ve kola da kafein içermektedir ancak kahve kadar yüksek miktarda değildir.
  • Sigara ve alkol – Gebe kalmadan önce kullanıyorsanız sigarayı ve alkolü bırakmalısınız. Bu durum eşiniz için de geçerlidir; özellikle sigara konusunda... Sigara bebeğin erken doğmasına, düşük doğum ağırlığına veya gelişme geriliğine, düşüklere, bebeğin eşinde (plasenta) problemlere ve bebeğin anne karnında ölmesine neden olabilir. Ayrıca gebelikte sigara içen annelerin bebeklerinin doğumdan sonraki 1 yıl içinde aniden ölme olasılıkları (ani bebek ölümü sendromu) daha yüksektir.
  • Diğer hastalıklar – Eğer şeker hastalığı, kalp hastalıkları, yüksek tansiyon, epilepsi (sara) ve guatr gibi rahatsızlıklarınız varsa, gebelik bu hastalıkların durumunu daha da kötüleştirebilir ve kontrolünü zorlaştırabilir. Bu nedenle gebelik öncesinde mevcut hastalığınızın durumu ve gebelik döneminde yapılabilecekler konusunda doktorunuzla görüşmelisiniz.
    Ayrıca anne ve baba adayında kistik fibrozis, musküler distrofi veya frajil X gibi bir rahatsızlık varsa, bu durum genetik olarak bebeğe de aktarılabilir. Bu nedenle gebelik öncesinde ve gebelikte genetik araştırma yapılması gerekebilir.
  • Kilo – Gebelik öncesinde aşırı zayıf veya kilolu kadınların sağlıklı bir gebelik dönemi geçirmeleri için ideal kilolarına ulaşmaları beklenir. Ayrıca zayıf ve kilolu kadınların gebe kalmaları da daha güç olmaktadır.